Séc-Slovakia

Giáo sư, Tiến sĩ IVO Vasiljev: Một tấm lòng với Việt Nam

Cập nhật lúc 13-03-2014 12:03:23 (GMT+1)
Với Giáo sư Ivo Vasiljev tại Hà Nội- Ảnh: Phú Hải

 

Từ cuối những năm 1980 của thế kỷ trước, tôi đã nghe đến chuyện một ông Tây dịch tập thơ Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh ra tiếng nước ngoài. Ngày ấy, tôi là một cậu học trò cấp 3, cũng chỉ ngấm thuộc thơ Bác như kiểu con vẹt, rằng; "Gạo đem vào giã bao đau đớn/ Gạo giã xong rồi trắng tựa bông/ Sống ở trên đời, người cũng vậy/ Gian nan rèn luyện mới thành công".


> Một số bài về nhân vật 

Ấy vậy mà một ông Tây ở tận đẩu đâu lại có thể hiểu và dịch tập thơ ấy ra tiếng nước ngoài từ nguyên bản chữ Hán thì thật đáng nể phục. Dạo ấy, Đài Truyền hình Trung ương có phỏng vấn ông Tây ấy và phát đi phát lại nhiều lần.

Nhưng mà trong trí nhớ tôi cũng chỉ loáng thoáng có vậy. Rồi câu chuyện ấy cũng chìm khuất, nhòa đi giữa vô vàn những câu chuyện đáng nhớ và không đáng nhớ suốt cuộc vần vã mưu sinh nhọc nhằn. Để rồi hơn hai mươi năm sau, tôi gặp lại ông Tây ấy trong một đêm thu, giữa một Hà Nội náo nhiệt những cờ những hoa của những ngày đại lễ. Ông Tây ấy chính là Giáo sư, tiến sĩ Ivo Vasiljev- nhà Châu Á và Việt Nam học- đến từ Cộng hòa Cezch

Ivo Vasiljev sinh ngày 29/5/1935, hiện đang sống một cuộc sống vô cùng giản dị tại thành phố Ceske Budejvice, (cách Praha 160 km)- Cộng hòa Cezch. Ở tuổi 75, ông vẫn minh tuệ, nhẹ nhàng và hóm hỉnh khi  nói chuyện với chúng tôi bằng tiếng Việt với một giọng chuẩn Hà Nội. Lần này, ông và phu nhân sang Việt Nam với tư cách là những khách mời đặc biệt, những người bạn bè sang dự kỷ niệm ngàn năm Thăng Long.

Ivo Vasiljev bắt đầu học tiếng Việt và nghiên cứu về Việt Nam từ năm 1953, khi ấy ông đang là sinh viên Đại học ở Praha (Tiệp Khắc). Sau khi tốt nghiệp đại học, ông đã chọn ngành Việt Nam học để học tiếp. Những năm 1960, cuộc chiến tranh chống Mỹ ở Việt Nam đang bước vào giai đoạn ác liệt. Cùng với nhiều trí thức trẻ tiến bộ, Ivo Vasiljev đã tham gia nhiều hoạt động ủng hộ cuộc chiến tranh chính nghĩa chống Mỹ của nhân dân Việt Nam. Ông tham gia nhiều Hội nghị, Hội thảo quốc tế và đã viết nhiều bài ủng hộ Việt Nam đăng trên báo Quyền lợi đỏ ( Rude Pravo ), cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Tiệp Khắc lúc đó.

Với khả năng ngôn ngữ đặc biệt của mình, tháng 8 năm 1966, với tư cách là phiên dịch, Ivo Vasiljev  có mặt trong đoàn tháp tùng Thủ tướng Tiệp Khắc Lenart sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Trong chuyến đi này, Ivo Vasiljev đã vinh dự được Bác Hồ mời là khách riêng của Bác trong bữa cơm thân mật giữa hai đoàn đại biểu Việt Nam và Tiệp Khắc khi đến thăm nhà sàn của Bác.

Mang những tình cảm tốt đẹp và ấn tượng sâu sắc về Bác Hồ trong lần gặp ấy, khoảng năm 1982, Ivo Vasiljev đã tìm hiểu và quyết định bắt đầu dịch Nhật ký trong tù. Tự cho mình là người không có năng khiếu về thơ nên Ivo Vasiljev đã chọn cách là ông chỉ dịch ý từ nguyên bản, sau đó một nhà thơ Tiệp Khắc đã dịch sang thơ bằng tiếng Cezch, một năm thì việc dịch xong xuôi. Tập Nhật ký trong tù bằng tiếng tiếng Czech đã được nhà xuất bản Odeon Tiệp Khắc cho ra đời năm 1985 và được đông đảo bạn đọc người Czech cùng cộng đồng người Việt Nam tại Tiệp Khắc khi đó đón nhận nhiệt thành.

Dịch tập thơ Nhật ký trong tù, ông Ivo Vasiljev thích nhất 2 bài thơ Nghe tiếng giã gạo và bài Học đánh cờ. Ông cho rằng: " tập thơ Nhật ký trong tù toát lên sự khao khát tự do cháy bỏng không chỉ của tác giả bị cầm tù mà còn của cả dân tộc của Người đang phải sống dưới ách đô hộ của ngoại bang". Theo Ivo Vasiljev, Bác Hồ không chỉ là một nhà chính trị tài ba, một lãnh tụ vĩ đại mà còn là một người có sự hiểu biết rất sâu sắc về con người.

Thập niên 80 của thế kỷ trước là những năm Ivo Vasiljev có những thành tựu nổi bật. Ông đã viết nhiều bài báo nói về sự hợp tác lao động giữa Việt Nam và Tiệp Khắc trên báo Tiệp và báo Nhân Dân. Năm 1986, ông đã hoàn thành công trình Tìm di sản văn hóa của người Việt cổ bằng tiếng Czech và được Viện Dân tộc học thuộc viên hàn lâm khoa học Cộng hòa Czech xuất bản.

Ông đã được Bộ Ngoại giao Cộng hòa liên bang Czech và Slovakia cử sang dự kỷ niệm 100 năm ngày sinh của chủ tịch Hồ Chí Minh và tham dự các hoạt động trong dịp này. Bản tham luận tiếng Việt ông đọc tại Hội thảo do Chính phủ Việt Nam phối hợp với Unesco tổ chức với chủ đề "Hồ Chí Minh danh nhân văn hóa thế giới " đã được dư luận và các học giả quốc tế đánh giá cao.

Ivo Vasiljev còn trực tiếp tham gia công trình khai quật và nghiên cứu tàu cổ bị đắm tại vùng biển Cù lao Chàm từ năm 1997 đến năm 2000. Năm 2006 đã phối hợp cùng Đại sứ quán nước CHXHCN Việt Nam tại Cộng hòa Czech dịch từ tiếng Việt sang tiếng Czech cuốn sách " Việt Nam - Tiềm năng và cơ hội hợp tác - Vietnam potencialy a prilezitosti spoluprace ".

Ngoài những hoạt động nghiên cứu khoa học, bằng uy tín của mình, giáo sư Ivo Vasilijev đã có rất nhiều đóng góp trong việc giúp đỡ cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Czech ổn định cuộc sống, hướng về cội nguồn. Ông thường xuyên tham gia nhiều hoạt động do Đại sứ quán và Hội người Việt Nam tại Cộng hòa Czech tổ chức nhân các ngày Lễ lớn của Việt Nam. Giáo sư cũng dành nhiều thời gian để dạy tiếng Việt cho con em cộng đồng người Việt đang sinh sống tại Cộng hòa Czech. Không chỉ dạy ngôn ngữ, ông còn luôn hướng cho các em tình yêu tổ quốc, biết giữ gìn bản sắc dân tộc.

Suốt nửa thế kỷ qua, giáo sư, tiến sĩ Ivo Vasiljev đã miệt mài không ngừng nghỉ trong vai trò là người bắc cây cầu hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Cộng hòa Czech. Bởi những đóng góp to lớn của mình, giáo sư Ivo Vasiljev đã được nhận giải thưởng Hoà bình của Tiệp Khắc năm 1967 về những hoạt động ủng hộ Việt Nam. Ngày 29/4/2005, tại thành phố Hồ Chí Minh, giáo sư Ivo Vasiljev đã vinh dự được nhận Huân chương Hữu nghị của nhà nước Việt Nam.

Trong những chuyến công tác xa gần, khi thì ở trong nước, lúc ở nước ngoài, tôi cũng có may mắn được tiếp xúc với một số trí thức người nước ngoài có tình cảm đặc biệt với Việt Nam. Những người như giáo sư  Ivo Vasiljev. Hay như giáo sư Sokolovsky Alexander Iakubovich- Giám đốc Trung tâm Văn hóa Việt Nam của Đại học Tổng hợp Viễn Đông Nga. Rồi nữ Tiến sĩ Darya Mishukova.v.v... Họ đã dành cả cuộc đời mình, tận tâm tận lực cho việc cống hiến và xây đắp tình hữu nghị, giới thiệu, quảng bá hình ảnh đất nước con người Việt Nam đến với thế giới. Rất nhiều người trong số họ đã được gặp Bác Hồ. Mọi người đều có chung một ý nghĩ, đó là sau khi gặp Bác, những ấn tượng tốt đẹp về đất nước, con người Việt Nam được nhân lên mạnh mẽ trong họ, là động lực thôi thúc họ cống hiến, gắn bó với Việt Nam. Là kẻ hậu sinh, khi đặt bút viết những dòng này, trong tôi cứ thao thiết một câu hỏi, tại sao các nhà lãnh đạo Việt Nam hiện nay không ai làm nổi việc mà cách đây hàng thế kỷ Bác đã làm. Họ không đủ tầm hay không đủ tâm để có khả năng chiêu cảm và đủ độ tin cậy để tạo sức hút với hiền tài?                                                              

Và đây là một vài hình ảnh trong cuộc gặp gỡ với Giáo sư Ivo Vasiljev tại Hà Nội đêm 8/10/2010


Gặp mặt...
 

Và chia tay Giáo sư Ivo Vasiljev và phu nhân
 

Người đứng cạnh phu nhân GS. Ivo Vasiljev là GS. Phạm Đức Dương
                                                      

Nguồn: Blog Nghonghaivtv

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo