Du lịch

Cách chống đau bụng khi đi du lịch

Cập nhật lúc 01-02-2017 03:10:18 (GMT+1)
Nước sạch không phải luôn có sẵn ở mọi nơi ta đến

 

Ở Nepal, bạn nên mím chặt môi khi tắm.


Kể cả khi bạn ở một trong những khách sạn sang trọng nhất của Kathmandu, nhưng nếu nước từ vòi tắm chạm vào miệng thì bạn hãy chuẩn bị tinh thần hoãn chuyến đi bộ vào dãy Himalaya vì có thể bạn sẽ sớm ôm bụng trong phòng tắm và dán chặt vào nhà vệ sinh.

Đó là lời khuyên trong hầu hết sách hướng dẫn du lịch, vì nước ở Nepal bị nhiễm khuẩn bởi một loại ký sinh trùng tên Giardia intestinalis. Nếu nuốt phải, chúng sẽ gây ra tiêu chảy, ói mửa, đau bụng, buồn nôn, đầy bụng và sốt.

"Bị tiêu chảy là một trong những bệnh dễ đoán nhất liên quan đến du lịch," Ian Branam từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng tránh Bệnh dịch, học viện hàng đầu về sức khỏe cộng đồng của Hoa Kỳ, nói.

Mỗi năm, dù ở bất cứ đâu, tính trung bình trên toàn thế giới cứ khoảng từ 3 đến 7 khách du lịch trong tổng số 10 người sẽ bị tiêu chảy, tùy theo điểm đến và mùa du lịch. Theo một nghiên cứu từ Phòng khám Fleet Street, một phòng khám cho du khách ở London, hơn 50 triệu người phương Tây bị mắc phải bệnh này và gần 40% cần phải được điều trị y tế.

Cách bạn đi du lịch thế nào không thành vấn đề, tuy người ta có thể xác định một số rủi ro liên quan tới những cách thức đi nào đó, Richard Dawood, một bác sĩ du lịch tại Phòng khám Fleet Street cho biết.

"Ví dụ, trong hành trình của một người qua sân bay thì người đó cần di chuyển tới nơi bằng phương tiện công cộng, qua cửa kiểm soát an ninh và có lẽ phải cầm giày trên tay, bám vào tay vịn xe bus để ra máy bay, và nhiều thứ khác - tất cả những thứ đó đều có thể trở thành nguy cơ dây đến ăn uống do không rửa tay," ông cho biết.

Điều khó chịu ở đây là norovirus không phải thủ phạm tồi tệ nhất.

Ở những khu vực có nguy cơ cao, chỉ 10% nguyên nhân lây nhiễm trong thức ăn là từ norovirus. Tỷ lệ này còn thấp hơn các ký sinh trùng như entamoeba (gây ra bệnh lỵ amip) hay ký sinh trùng giardia; nguyên nhân gây ra khoảng 4/5 các cơn đau bụng và tệ hơn là vi khuẩn, Robert Steffen, chuyên gia bệnh truyền nhiễm từ Đại học Zurich cho biết.

Tại Kathmandu, ngay cả nước trong các khách sạn cao cấp cũng không đảm bảo an toàn

Tại Kathmandu, ngay cả nước trong các khách sạn cao cấp cũng không đảm bảo an toàn

Nguyên nhân khó chịu

Nguyên nhân gây tiêu chảy cho du khách thường không rõ ràng, Steffen cho biết, nhưng có những hành động rõ ràng đã gây ra chuyện này.

Ông nhớ lại là gần đây, sau khi dự một hội thảo về các loại thuốc cần khi đi du lịch ở thành phố Port Elizabeth, Nam Phi, khi đang quan sát các loài linh trưởng trong một khu bảo tồn thì ông bất ngờ gặp "một quý ông người Anh" rõ ràng không khỏe, đang bị mất nước vì bị tiêu chảy khi đi du lịch.

Người đàn ông Anh đã uống Imodium, nhưng với bất cứ bệnh nhân nào, "việc có chuẩn bị trước mới là điều quan trọng hơn nhiều", Steffen nói. Trên đường lên đồi, ông nhắc người đàn ông này nên uống nhiều nước.

Trên đường về lều, viên quản lý khu nhà đã chuẩn bị sẵn cho vị khách dung dịch bù nước. Khi ông này chuẩn bị bay về trong vòng 24 giờ, Steffen đề nghị ông uống kháng sinh trong túi thuốc du lịch mà người đó có mang theo.

May mắn thay, ông ấy nói đã "cảm thấy khỏe hơn rất nhiều trong sáng hôm sau và đã có thể quay về như dự kiến ban đầu."

Vậy tại sao ở một số khu vực du khách dễ bị bệnh hơn? Nguyên nhân lớn nhất gây tiêu chảy cho khách du lịch là tình trạng vệ sinh kém ở các nhà hàng địa phương, Branam cho biết.

Bệnh cũng xảy ra nhiều hơn ở người trẻ đi du lịch hơn là người có tuổi, "nhưng có lẽ vì họ là những kẻ ăn uống liều lĩnh hơn do tuổi tác hay hệ sinh học," ông nói thêm.

Phòng ngừa đơn giản

Thật không công bằng nếu một người bị dính phải vi khuẩn ngay ngày đầu tiên của chuyến du lịch hai tuần lễ, trong khi dân địa phương ăn tại cùng nhà hàng đó lại chẳng bị sao.

Đó là bởi vì thình lình bạn tiếp xúc với những tác nhân gây bệnh đường ruột mới mà trước đó chưa từng gặp phải, và bạn chưa được miễn dịch, Kurt Hanevik, một bác sĩ tại Đại học Bergen ở Na Uy cho biết.

Một trong những nguyên nhân khác là ăn vội vàng, Glenn Gibson từ Đại học Reading cho biết, và điều này thường xảy ra sau việc "chuẩn bị thức ăn vội vàng".

Vấn đề là ta cần phải phân biệt được giữa bệnh tiêu chảy khi du lịch và tình trạng ngộ độc thực phẩm.

Ngộ độc thực phẩm là hậu quả ăn phải các chất độc đã hình thành trong thức ăn, và nó gây ra cả ói mửa và tiêu chảy, nhưng thường chỉ kéo dài 12 giờ, Braman cho biết.

Ký sinh trùng giardia có thể lây nhiễm từ nguồn nước bẩn và gây bệnh tiêu chảy mãn tĩnh

Ký sinh trùng giardia có thể lây nhiễm từ nguồn nước bẩn và gây bệnh tiêu chảy mãn tĩnh

Vậy bạn nên làm gì nếu bạn chuẩn bị đi du lịch đến khu vực nguy cơ cao?

Steffen khuyên thẳng thắn: "Không ăn sashimi [cá sống] ở Kathmandu, không ăn kem trên đường phố hay bãi biển Goa."

Nhưng mặt khác, ông nói thêm, không có bằng chứng thực sự nào cho các quy tắc cũ như "đun sôi, nấu chín, bóc vỏ - hoặc bỏ đi" sẽ có tác dụng rõ rệt, vì nguy cơ khiến bị tiêu chảy khi du lịch không hoàn toàn bị loại bỏ bất kể bạn có làm gì.

Vì thế ngoài việc tránh thức ăn chưa nấu hoặc nấu không kỹ và các bữa ăn buffet, bạn có thể giảm thiểu nguy cơ bằng cách rửa tay thường xuyên bằng loại nước rửa tay có cồn (có hơn 60% cồn), hoặc nhỏ vài giọt iodine vào vòi nước máy dễ có nguy cơ nhiễm Giardia nếu không có nước lọc hoặc nước đun sôi, và chắc chắn không cho đá viên vào thức uống.

Glenn Gibson từ Đại học Reading khuyên nên sử dụng các probiotic và các prebiotic như cách điều trị dự phòng - để tránh bị nhiễm khuẩn.

Probiotic, còn được gọi là "vi khuẩn thân thiện" là những vi sinh vật sống, khi được đưa vào cơ thể sẽ giúp tiêu hóa và tăng cường hệ miễn dịch chống lại các nguy cơ lây nhiễm. Prebiotic là các chất, chủ yếu là từ chất xơ, giúp tăng cường sự phát triển của các vi sinh vật có lợi trong hệ tiêu hóa.

Probiotics có thể tìm thấy trong tự nhiên từ những thức ăn lên men như sữa chua có chứa vi khuẩn sống và pho-mat, súp miso, bánh mì bột chua và từ dưa cải bắp. Ngoài ra, còn có các loại bổ sung probiotic như thuốc dạng viên, sữa chua dạng uống, là các món có rất nhiều vi khuẩn tốt. "Chúng vô hại, và có thể ức chế hoặc kìm hãm các vi khuẩn gây bệnh đường ruột," Gibson cho biết.

Nhưng không phải ai cũng đồng tình. Theo một nghiên cứu gần đây, probiotic Lactobacillus dự phòng không có nhiều tác dụng giảm nguy cơ gây bệnh tiêu chảy khi đi du lịch.

Mặt khác, các prebiotic có vẻ như tăng đề kháng với nhiễm trùng và bệnh tiêu chảy, một nghiên cứu giả dược có kiểm soát về việc sử dụng hàng ngày hỗn hợp galacto-oligosaccharide giúp giảm 36% nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy du lịch.

Bên cạnh các loại pro và prebiotic, cũng có một số loại kháng sinh dự phòng có thể uống - nhưng nguy hiểm là chúng sẽ không thể làm gì chống được nguy cơ bị nhiễm vi khuẩn hay virus, và bác sĩ cũng khuyên không nên uống quá nhiều kháng sinh vì có thể dẫn đến tình trạng vi khuẩn phát triển thành nhờn thuốc. Các nhà nghiên cứu cũng tìm hiểu vaccine, nhưng cho tới nay loại này chỉ cho thấy rất ít tác dụng.

Local food

Ăn đồ ăn địa phương giúp cơ thể bạn đề kháng tốt hơn, nhưng trong thời gian ban đầu bạn có thể bị tác động tiêu cực

Tìm đúng nguyên nhân bệnh

Theo thông lệ, nếu bạn bị bệnh, bạn nên lấy mẫu phân đi xét nghiệm để biết nguyên nhân gốc. Bởi vì các loại ký sinh trùng, virus và vi khuẩn có thể gây ra triệu chứng giống nhau nhưng phải có cách điều trị khác nhau.

Trì hoãn điều trị không phải ý hay, một nghiên cứu cho thấy người bị nhiễm khuẩn Giardia nặng có thể bị hội chứng ruột kích thích và chứng mệt mỏi mãn tính sau khi bị nhiễm bệnh tới sáu năm.

Nhưng các phương pháp này dễ bị lỗi, tốn nhiều ngày, và không phải lúc nào cũng sẵn có cho khách du lịch, và dẫn đến tình trạng trì hoãn một thời gian trước khi được điều trị đúng cách.

Bệnh nhân có đủ thời gian chờ kết quả phải uống dung dịch chống mất nước, và có thể muốn sử dụng thêm các chất chống tăng nhu động ruột như Imodium để đối phó với tiêu chảy. Thậm chí có thể họ đoán mò và chuyển qua dùng kháng sinh.

Xét nghiệm truyền thống thường vô dụng nếu chúng không thể tìm ra những tác nhân gây bệnh thường gặp nhất, Steffen cho biết.

Cách chữa trị hiện đại hơn là dò tìm PCR (phản ứng dây chuyền Polymerase) trong mẫu phân, để cố xác định những dấu vết nhỏ nhất của những vật liệu di truyền của virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây bệnh.

Chẳng hạn, tại phòng khám Fleet Street Clinic ở London, khách hàng được đưa một hộp nhỏ cỡ hộp bông gòn trong bộ đồ y tế trước khi đi du lịch. Bằng cách này họ có thể gửi mẫu phân về bằng đường chuyển phát nhanh.

Phòng khám này cho biết có thể tìm ra bất kỳ loại nào trong 22 loại ký sinh trùng phổ biến nhất gây bệnh tiêu chảy, từ norovirus và rotavirus, đến vi khuẩn E.coli, salmonella, campylobacter và shigella (khuẩn lỵ amip) đến các loại ký sinh trùng như giardia hay entamoeba.

Dĩ nhiên nếu bạn đang leo núi Hymalaya thì việc đến phòng khám hay gửi mẫu phẩm về quê nhà là điều không khả thi. Trong trường hợp này, bạn phải dựa vào túi thuốc y tế mang theo.

Điều quan trọng nhất là trong lần đi du lịch tiếp theo, trước tiên hãy tìm hiểu xem liệu bạn có nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy khi du lịch ở khu vực định đến hay không.

Và đừng cố tránh những con đường đông đúc, rực rỡ và tuyệt đẹp ở Kathmandu và cảnh quan hùng vĩ của dãy Hymalaya chỉ vì có nguy cơ bị ốm; chỉ cần nhớ phải mím chặt môi khi tắm là được.

Nguồn: BBC

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

 

Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo