Nhân vật

Thái tử Long Trát đòi mũ vua... được cả thiên hạ

Cập nhật lúc 01-06-2012 20:53:53 (GMT+1)
Lễ hội đền Đô tri ân các vị vua nhà Lý. (Ảnh minh họa)

 

Đó là việc xảy ra với Hoàng Thái tử Long Trát, con vua Lý Anh Tông. Nhờ có cái hành động con trẻ, phát lộ thiên tư làm vua, mà Long Trát (Đại Việt sử lược viết là Long Cán) nhân đó được nối ngai vàng, trở thành vị vua thứ 7 của nhà Hậu Lý.


Trước đó, vua Anh Tông lên ngôi năm Mậu Ngọ (1138), khi ấy ông mới 3 tuổi. Đến tháng 11 năm Tân Mùi (1151), vua bấy giờ 24 tuổi thì vợ là bà Chiêu Linh Hoàng hậu Vũ Thị sinh được Hoàng tử trưởng Lý Long Xưởng tại hành cung Ứng Phong, vua vui mừng có con nối dõi, liền sách phong luôn làm Hiển Trung Vương, có ý sau này cho nối ngôi. Về sau, các phi tần còn sinh thêm cho vua 5 người con nữa (theo Đại Việt sử lược vua Anh Tông có 6 con, còn trong “Trần tộc vạn thế ngọc phả” viết vua có 7 người con). Những tưởng là con trưởng, lại dòng đích, Long Xưởng rồi sẽ lên ngôi. Nhưng sự đời không theo đường thẳng như thế.

Ngày 25 tháng 5 năm Quý Tỵ (1173), Hoàng Thái tử Long Trát được Thục phi Đỗ Thụy Châu sinh hạ. Đến năm Giáp Ngọ (1174), bấy giờ Long Xưởng đã 24 tuổi ta, là trưởng tử nhưng không lo trau dồi sách vở, đèn bút để có kinh nghiệm trị nước về sau, mà lại say mê tửu sắc, đến nỗi thông dâm với cả cung phi của cha, làm cái tội trái với luân thường. Vua Lý Anh Tông biết việc, giận lắm nhưng không nỡ giết con. Thế nên tháng 9 năm đó, Long Xưởng bị vua phế làm thứ dân và lệnh bắt giam vào ngục. Ngôi Thái tử bởi thế mà bỏ trống.

Cũng từ dạo ấy, vua canh cánh bên lòng lo tìm người nối nghiệp. Trong những hoàng tử, vua đặc biệt yêu quý Long Trát, nhưng lại đang là ấu nhi. Một hôm, Anh Tông gọi tể tướng đến mà bảo rằng: “ Thái tử là gốc lớn của nước, Long Xưởng đã làm điều trái đạo, trẫm muốn Long Trát nối giữ nghiệp lớn, nhưng nó còn nhỏ tuổi, sợ không đương nổi, nếu đợi lớn thì trẫm đã tuổi già suy yếu, biết làm thế nào?”. 

Tể tướng chưa biết trả lời thế nào cho phải ý vua. Bấy giờ, không biết vô tình hay hữu ý, có nội nhân ẵm Long Trát ra. Long Trát thấy vua đội mũ, chẳng biết lấy làm lạ hay thấy đẹp, liền khóc đòi đội, vua chưa kịp tháo mũ đưa cho thì càng khóc to hơn. Vua bèn tháo mũ đội cho, Long Trát cả cười không khóc nữa. Vua càng lấy làm lạ, nghĩ đứa trẻ còn nhỏ mà đã biết giành ngai vàng về cho mình. Vì thế, ý lập Long Trát làm Thái tử bèn quyết định.

Đền Đô (Bắc Ninh)

Ngay năm sau, Ất Mùi (1175), mùa xuân, tháng Giêng, vua sách lập Long Trát khi ấy mới 2 tuổi làm Hoàng thái tử, cho ở Đông cung. Lại phong Tô Hiến Thành làm Nhập nội kiểm hiệu thái phó bình chương quân quốc trọng sự, tước vương, giúp đỡ Thái tử kinh nghiệm của người khiển việc nước trong tương lai. Cũng năm đó, nhằm mùa hạ, tháng tư, vua Anh Tông thấy trong người không khỏe, cố gượng sai Tô Hiến Thành ẵm thái tử mà giữ quyền nhiếp chính sự, thay vua điều khiển, quyết đoán việc triều chính.

Mùa thu, tháng 7, ngày Ất Mùi cùng năm, vua Anh Tông băng ở điện Thuỵ Quang, thọ 39 tuổi. Trước khi mất, có lẽ lo con còn nhỏ tuổi, chưa hiểu hết được cơ nghiệp tổ tiên để lại, nên Anh Tông gắng gượng dặn dò Long Trát rằng: “ Nước ta non sông gấm vóc, người giỏi rất thiêng, châu ngọc quý báu, không gì không có. Nước khác không thể nào bì được. Hãy nên giữ gìn cẩn thận (Theo Đại Việt sử lược)”.

Thái tử Long Trát được đưa lên ngôi (tức vua Cao Tông) trước linh cữu cha, bấy giờ mới lên 3 tuổi, tôn mẹ là Đỗ thị làm Chiêu Thiên Chí lý Hoàng Thái hậu.

Vua Cao Tông ở ngôi tới 35 năm (1176-1210), băng ở cung Thánh Ngọ. Tiếc rằng, có được nghiệp đế dễ quá chăng mà Cao Tông khi còn nhỏ là người ngoan lành, song khi lớn lên bắt đầu trực tiếp cầm quyền trị nước lại sinh ra ham mê săn bắn, chính sự pháp luật không rõ ràng, vơ vét của dân xây nhiều cung điện, bắt trăm họ xây dựng phục dịch nên trộm cướp nổi lên khắp nơi, làm cho nhà Lý từ ấy đi xuống.

Ông bị sử cũ phê phán: “Chơi bời vô độ, chính sự hình pháp không rõ ràng, giặc cướp nổi như ong, đói kém liền năm, cơ nghiệp nhà Lý từ đấy suy kém” (Đại Việt sử ký tiền biên). Còn Đại Nam quốc sử diễn ca thì rằng: “Tiếc không dùng kẻ trung tương/Cao Tông hoang túng mọi đường ai can?/Dấu xe quanh khắp giang san/Chính mình lỗi tiết, du quan quá thường/Lại thêm thổ mộc cung tường/Mua quan bán ngục nhiều đường riêng tây/Nhạc Chiêm rầu rĩ khéo bầy/Những là tai biến từ này hiện ra/Trâu đâu lên ngọn am la/Thước đâu làm tổ góc nhà Kính Thiên/Bốn phương trộm cướp nổi lên/Quân Chiêm, người Tống xâm biên mấy kỳ/Vui chơi nào có biết gì/Thờ ơ phó chuyện an nguy mặc trời”.

Vua Anh Tông ở nơi chín suối, chắc cũng ngậm ngùi vì sự lựa chọn quá vội vàng của mình dành cho Long Trát, chỉ vì cái mũ kim thượng mà… 

Nguồn: Trần Đình Ba/ Baodatviet

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

Tin liên quan

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo