Ba Lan

Chính phủ Ba Lan vướng tai tiếng 'cấu kết' để thắng cử

Cập nhật lúc 21-06-2014 19:10:35 (GMT+1)
Ảnh: Thủ tướng Tusk thanh minh

 

Tương lai của chính phủ trung hữu Ba Lan bị đặt dấu hỏi, sau khi những cuộc ghi âm bị “xì” ra, cho rằng họ đã cấu kết với Ngân hàng Trung ương (NHTƯ) để được kích cầu kinh tế, nhằm có thể thắng cử trong kỳ bầu cử Quốc hội năm 2015.


Theo Hiến pháp Ba Lan, thống đốc NHTƯ không được can dự vào hoạt động chính trị. Nhưng vụ tai tiếng bắt đầu từ những băng ghi âm bí mật được tuần báo Wprost công bố ngày 14.6: chúng được thực hiện tại một nhà hàng ăn ở Thủ đô Warsaw hồi tháng 7.2013.

Ở đó, thống đốc NHTƯ Marek Belka nói chuyện với Bộ trưởng Nội vụ Bartlomiej Sienkiewicz về các bước kích cầu kinh tế nhằm giúp đảng Diễn đàn dân chủ (PO) cầm quyền lấy được thiện cảm của cử tri, để PO thắng trong kỳ  bầu cử Quốc hội năm 2015.  

Đoạn băng có lời thoại của ông Belka, rằng ông sẽ ủng hộ chính sách kinh tế của chính phủ, với điều kiện Bộ trưởng Tài chính Jacek Rostowski bị mất chức. Nếu đúng là giọng ông Belka thì ông vi phạm điều cấm thống đốc NHTƯ xen vào chuyện chính trị.

Đến tháng 11 năm ấy, ông Rostowski bị cách chức sau 6 năm giữ chức, nhưng NHTƯ chối rằng không hề có thỏa thuận nào, và đã có sự hiểu sai lời nói của ông Belka. 

Thống đốc Bella cầm một thoi vàng

Khám xét nơi "xì" ra cuộn băng

Vụ việc càng ầm ĩ hơn, khi Bộ trưởng Nội vụ yêu cầu lực lượng an ninh nội địa (ABW) xông vào trụ sở tuần san Wprost tối 18.6 để khám xét, cản trở hoạt động của các nhà báo. Một kiểm sát viên đi cùng lực lượng ABW nhưng không lấy được máy điện toán nào vì sự kháng cự của các nhà báo.

Cách hành xử này dẫn đến việc cộng đồng quốc tế bức xúc và báo động về quyền tự do báo chí ở Ba Lan, nhất là từ hình ảnh nhân viên AWB giật một chiếc laptop khỏi tay của Tổng biên tập Sylwester Latkowski.

Ông Latkowski nói báo ông sẽ tung đoạn ghi âm thứ hai vào ngày 23.6 tới, và cho biết chủ nhà hàng tên là Lukasz N đã bị AWB điều tra.

Tổ chức hợp tác an ninh kinh tế (OSCE) chỉ trích cuộc khám xét này, nói nó được thực hiện mà không có sự phê duyệt của cấp tòa: “Các biện pháp nghiệp vụ điều tra này là không thể chấp nhận được, do nó gây hoang mang cho giới phóng viên điều tra và có thể cản trở quyền tự do thông tin”.

Nhà báo Ba Lan Monika Olejnik nói: “Đây là lần đầu tiên từ năm 1989 có chuyện này xảy ra, khi toàn thể giới báo chí đều phản đối ông, thưa ông Thủ tướng”.

Các phóng viên trong tối bị khám xét trụ sở

“Chỉ là cuộc nói chuyện suông”

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk tuyên bố ông không hề cử ông Sienkiewicz đến gặp “quan” thống đốc Belka để dàn xếp nhân sự, mà hai ông này chỉ nói chuyện về tình hình kinh tế khó khăn của đất nước.

Ông bảo cuộc khám xét trụ sở báo chí làm ông “không vui” và ông bị mang tiếng, nhưng ông tuyên bố không từ chức. Ông đề nghị tuần báo công bố tất cả các cuộn băng ghi âm mà họ có được.

Viện trưởng kiểm sát Andrzej Seremet khẳng định cuộc khám xét này hợp pháp, không nhằm ngăn cản tự do ngôn luận.

Vụ việc khiến Thủ tướng Tusk và Tổng thống Ba Lan Bronislaw Komorowski đều nêu khả năng phải tổ chức bầu cử sớm, vì đó là giải pháp duy nhất nếu cuộc khủng hoảng tín nhiệm này ngày càng trầm trọng.

“Đất nước có thể phải chuẩn bị bộ máy bầu cử dân chủ để phản ứng tình hình đặc biệt này”, ông Komorowski nêu trong một diễn văn ngày 19.6.

Còn các nhà phân tích nói đây là vụ tai tiếng nghiêm trọng nhất của Ba Lan từ khi ông Tusk nắm quyền lực hồi 7 năm trước. Nhà phân tích chính trị Eryk Mistewicz nói vụ “xì” các đoạn băng ghi âm là “một cuộc đảo chính". Ông cũng nói vụ tai tiếng này chắc chắn sẽ dẫn đến một cuộc bầu cử sớm.  

“Phải có vài cái đầu bị rơi”

Nhà phân tích hàng đầu Edmund Wnuk-Lipinski nói với hãng tin AFP: tai tiếng này chắc chắn ảnh hưởng đến chính trị Ba Lan, và phe đối lập sẽ tranh thủ tối đa cơ hội này.

Các thăm dò dư luận cho thấy sự ủng hộ PO của ông Tusk bị giảm 25 %, tăng 32 % sự ủng hộ cho phe đối lập là đảng Luật và công lý (PiS). Cử tri đã bất tín nhiệm ông Tusk từ tháng trước, khi PO giành thắng lợi trước PiS ở cuộc bầu cử nghị viện của khối Liên minh châu Âu (EU).

Theo thăm dò của hãng truyền hình TVN thì 48 % trong số 1.004 người được hỏi muốn chính phủ từ chức lập tức, 30 % muốn ông Tusk tiếp tục nắm chính quyền.

PiS chỉ có 136 ghế, nói họ sẽ tính chuyện trao đổi với các đảng khác để có chung một ứng viên Thủ tướng thay ông Tusk. Phải có thế đa số 307 phiếu thì mới có thể giải tán quốc hội, có nghĩa PiS phải cần có sự ủng hộ mới có thể đạt được điều này và tổ chức bầu cử sớm.

Hiện liên minh cầm quyền của ông Tusk kiểm soát 234 trong 460 ghế ở Hạ viện Ba Lan, gồm 32 ghế thuộc về đảng Nông dân Ba Lan của ông Janusz Piechocinski. Ông này nói các nghị sĩ nên “nghiêm túc” xem xét việc yêu cầu bầu cử sớm.

Cựu Tổng thống Ba Lan Lech Walesa không đồng ý bầu cử sớm, nói “phải có vài cái đầu bị rơi” từ vụ khám xét trụ sở tuần báo Wprost. “Trong hoàn cảnh này mà bãi nhiệm chính phủ và bầu cử sớm là ý tưởng tồi. Nó chẳng làm sáng tỏ được điều gì và còn có thể bầu ai đó tệ hơn lên làm Thủ tướng”, ông Walesa nói.

Hai đảng đối lập khác là Liên minh dân chủ cánh tả và Hành động của bạn tuyên bố sẽ không ủng hộ chính phủ mới của PiS. Vì lý do này, sẽ không thể có chuyện bỏ phiếu tín nhiệm chính phủ Thủ tướng Tusk, theo nhà khoa học chính trị Olgierd Annusewicz của đại học Warsaw.

Ông Annusewicz cho rằng có lẽ vài ngày tới, ông Tusk sẽ cho công bố tất cả các cuộn băng ghi âm để “xả van” tình hình thật sớm, và có thể sẽ cách chức cả Bộ trưởng Nội vụ. Rồi qua năm 2015, ông Tusk sẽ rút lui để PO có lãnh đạo mới trước cuộc bầu cử quốc hội.

Ông cũng nói chẳng ai muốn bầu cử sớm, ngoại trừ PiS: “Một Thủ tướng Ba Lan luôn có quyền lực mạnh trong hiến pháp, nên rất khó lật ông ta”.

Kẻ nào "xì" cuộn băng ?

Nổi tiếng là người rất điềm tĩnh, cho đến nay ông Tusk không chịu từ chức, dù thủ lĩnh PiS Jaroslaw Kaczynski đã yêu cầu. Ông là Thủ tướng Ba Lan đầu tiên thắng hai nhiệm kỳ kể từ 25 năm nay.

Ông Tusk tố cáo người đứng sau vụ “xì” các cuộn băng ghi âm là tìm cách làm suy yếu Ba Lan vào thời điểm nhạy cảm, nhằm lật đổ chính phủ của ông.

Ngày 20.6, ông Adam Szejnfeld, một trợ lý thân cận của ông Tusk tuyên bố: “Trên hết, chúng tôi phải tìm ra kẻ thực hiện các cuộn băng này, và tại sao chúng làm thế”. Ông nghi ngờ điệp viên Ba Lan hoặc nước ngoài là tác giả, để “đầu cơ” cơ hội chính trị hoặc tài chính.

Thủ lĩnh PiS Kaczynski cũng nói đây là “một tình hình quốc tế khá phức tạp. Chúng tôi không biết thông tin từ đâu ra, nhưng có thể có sự can thiệp của nước ngoài. Chúng tôi phải bảo vệ chính phủ này”.

Theo hãng tin AP, chữ “nước ngoài” chính là để ám chỉ Nga, dù chẳng có được chứng cứ nào.

Hiện Ba Lan đã gia nhập EU và NATO, đang ngại an ninh quốc gia, vì cuộc khủng hoảng ngày càng tăng ở láng giềng Ukraine. Ba Lan đã phản đối mạnh rằng Nga chiếm bán đảo Crimea của Ukraine.

Cựu tướng Marek Dukaczewski về hưu sau khi làm chỉ huy tình báo quân đội Ba Lan, nói ông đoan chắc vụ nghe lén này không phải là của an ninh nước này. Trả lời phỏng vấn của báo Ba Lan Thời đại, ông nói: “Những cơ quan tình báo thù địch của chúng tôi, sử dụng dữ liệu này vì yêu cầu riêng của họ, nhưng cũng muốn gây rối nội bộ chúng tôi”.

Nhưng Marcin Zaborowski, lãnh đạo Viện quan hệ quốc tế (Ba Lan) nói thời gian qua, Ba Lan bị hút vào vụ tai tiếng, quên chú ý chuyện Ukraine là đúng ý của Nga. Nhưng như thế vẫn chưa đủ để kết luận chắc chắn có sự dính líu của Nga.

Nguồn: Bích Ngọc/ Motthegioi

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo