Ba Lan

Cự Tổng thống Ba Lan Jaruzelski qua đời

Cập nhật lúc 26-05-2014 12:23:35 (GMT+1)
Ông Jaruzelski được đánh giá là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong lịch sử Ba Lan hiện đại

 

Đại tướng Wojciech Jaruzelski, nhà lãnh đạo cao nhất của chế độ cộng sản Ba Lan trước lúc chuyển đổi thể chế, vừa qua đời hôm 25/5 ở tuổi 90 sau thời gian bị bệnh nặng.


Ông Jaruzelski cũng là người ban bố thiết quân luật tại Ba Lan năm 1981 để trấn áp Công đoàn Đoàn kết nhưng sau đó vào giai đoạn 1988-1989 lại đồng ý chia sẻ quyền lực với phe đối lập dân chủ.

Làm tổng thống Ba Lan năm 1990 ông đã tạo điều kiện để các phe phái đối thoại nhằm tái lập chế độ dân chủ đại nghị ở Ba Lan.

Đánh giá về ông Jaruzelski hôm 25/5/2014, nhật báo Ba Lan, tờ Wyborcza viết:

"Ông là một trong số các nhân vật quan trọng nhất của lịch sử Ba Lan hiện đại. Ông được ghi nhận trong trang sử đó ở cương vị nhà độc tài cuối cùng của chế độ Cộng hòa Nhân dân Ba Lan và là tổng thống đầu tiên của nền Cộng hòa Ba Lan thứ III, độc lập tự chủ."

Chuyển đổi thể chế

Xuất thân trong một gia đình quý tộc Ba Lan theo Công giáo, ông Jaruzelski gia nhập hàng ngũ quân đội cánh tả Ba Lan do Liên Xô lập ra ở Mặt trận phía Đông trong Thế chiến 2 để đánh phát-xít Đức.

Sau chiến tranh, ông là sỹ quan chính ủy cao cấp của quân đội Cộng hòa Nhân dân Ba Lan.

"Ông (Jaruzelski) là một trong số các nhân vật quan trọng nhất của lịch sử Ba Lan hiện đại. Ông được ghi nhận trong trang sử đó ở cương vị nhà độc tài cuối cùng của chế độ Cộng hòa Nhân dân Ba Lan và là tổng thống đầu tiên của nền Cộng hòa Ba Lan thứ III."

Nhật báo Ba Lan Wyborcza

Làm Bộ trưởng Quốc phòng năm 1968, ông cho quân đội Ba Lan tham gia cùng quân Khối Hiệp ước Warsaw xâm lăng Tiệp Khắc để dập tắt phong trào cải cách trái ý Moscow.

Dù bác bỏ là đã ra lệnh cho quân đội bắn chết hàng chục công nhân xưởng đóng tàu ở Gdansk và Gdynia năm 1971, ông đã bị đưa ra tòa xử về các tội này sau 1990.

Sang năm 2008, một lần nữa ông bị tòa án Ba Lan xem ra xét xử vì đã công bố thiết quân luật năm 1981.

Vào giai đoạn đó, chính quyền cộng sản cho xe tăng ra phố để ngăn chặn các hoạt động đấu tranh của phe đối lập và hàng nghìn nhà hoạt động công nhân, trí thức và tôn giáo bị bắt.

Dù đến nay quan điểm về 'công và tội' của Tướng Jaruzelski trong dư luận Ba Lan vẫn rất chia rẽ, nhìn chung giới quan sát từ bên ngoài cho rằng ông là người vào thời cơ lịch sử châu Âu chuyển biến cuối Chiến tranh Lạnh đã tỏ ra có đầu óc thực tiễn và vì dân tộc.

Bản thân ông Jaruzelski luôn cho rằng thiết quân luật là 'điều xấu' nhưng bất đắc dĩ mà ban lãnh đạo cộng sản Ba Lan khi đó phải làm để ngân sự can thiệp trực tiếp từ Liên Xô.

'Con đường đúng'

Ông Jaruzelski đã đi từ chế độ cộng sản sang dân chủ

Ông cũng luôn nói chuyển đổi dân chủ ở Ba Lan giai đoạn 1989-1990 là con đường đúng, thậm chí không nhận nhiều công lao về mình.

Chẳng hạn, trả lời phỏng vấn báo Ba Lan hôm 13/02/2009, nhân dịp kỷ niệm 20 năm chuyển đổi thể chế, ông đã nhắc lại lời thủ lĩnh Công đoàn Đoàn Kết, ông Lech Walesa về công lao chung, đó là '50% công lao thuộc về Giáo Hoàng John Paul II, 30% thuộc về Công đoàn Đoàn Kết, 20% là các yếu tố khác'.

Trong 20% yếu tố khác này, ông nói đến vai trò quốc tế của tổng thống Mỹ Ronald Reagan, của Tổng thống Liên Xô Gorbachev, của cả những người cộng sản Ba Lan sáng suốt, biết nhìn nhận thực tế và vì dân tộc.

Khác với một số nhân vật chính trị giao thời ở Ba Lan gồm không ít các tướng công an, quân đội cũ đã lao vào làm giàu sau năm 1990 hoặc tạo dựng cơ nghiệp cho con cái, ông Jaruzelski có tiếng là liêm khiết.

Sau khi từ chức ông chỉ sống bằng đồng lương hưu sỹ quan và con gái duy nhất của tướng Jaruzelski, bà Monika Jaruzelska, là một nhà báo, không làm ăn kinh doanh gì.

Nguồn: BBC

Tin liên quan

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo