Ba Lan

Cựu Tổng thống Walesa từng là 'chỉ điểm' của mật vụ Ba Lan?

Cập nhật lúc 20-02-2016 09:11:53 (GMT+1)
Cựu Tổng thống Ba Lan Walesa

 

Một cơ quan  nhà nước Ba Lan nói rằng "có tài liệu bí mật cho thấy cựu Tổng thống Walesa từng là "chỉ điểm" của mật vụ Ba Lan nhưng ông này phủ nhận.


Theo hãng tin AP, ông Lech Walesa, 72 tuổi, từng lãnh đạo Công đoàn Đoàn kết trong những năm 1980 và góp phần lật đổ chính phủ Ba Lan hồi năm 1989. Ông đã bị cáo buộc là “chỉ điểm” nhiều lần và được tòa tuyên không đủ chứng cứ hồi năm 2000. Nhưng tuần này, cáo buộc ông Walesa từng là "chỉ điểm" của mật vụ Ba Lan lại nổi lên.

Người vợ thừa nhận bà ngỡ “tiền có thêm” của chồng là nhờ trúng số

Ngày 18.2, Viện Tưởng nhớ quốc gia (NRI, thuộc nhà nước Ba Lan) nói rằng các tài liệu tịch thu từ nhà của cựu Bộ trưởng Nội vụ Ba Lan, tướng  Czeslaw Kiszczak, trong đó có một văn bản viết tay ký mật danh “Bolek” của ông Walesa. Nội dung là ông cam kết cung cấp thông tin cho cơ quan mật vụ Ba Lan, đổi lại là ông được trả công bằng tiền. Trong các tài liệu cũng có những biên lai đã nhận tiền ký tên “Bolek”.

Trong cuộc họp báo hôm 18.2, lãnh đạo NRI Lukasz Kaminski nói 279 trang tài liệu này sẽ được công bố nhưng phải mất một thời gian để các nhà sử học đánh giá. Ông còn cho biết một tài liệu mang ý ông Walesa là “chỉ điểm” nhưng từ năm 1970 đến 1976 thì được xóa khỏi danh sách “chỉ điểm”. Nhà sử học Kaminski nói rằng còn 5 tập tài liệu nữa chưa được mở. Ông khẳng định một chuyên viên tàng thư đã xem các tài liệu này và xác nhận “tính xác thực” của chúng.

NRI được lập năm 1998, để điều tra các tội phạm thời phát xít Đức chiếm đóng rồi đến thời Ba Lan thuộc khối Liên Xô. Tổ chức này có nhiều tài liệu nhạy cảm về quá khứ gần đây của Ba Lan.

Theo AP, mật vụ Ba Lan là công cụ để chính phủ kiểm soát dân chặt chẽ, sử dụng thông tin cá nhân để hù dọa, bôi nhọ người chống đối. Lần đầu tiên dân Ba Lan nghe cáo buộc ông Walesa là năm 1992, khi Bộ trưởng Nội vụ lúc đó là Antoni Macierewicz công bố hai danh sách 66 quan chức cấp cao bị cáo buộc hợp tác với mật vụ Ba Lan. Trong danh sách này có tên Tổng thống Walesa. Nhưng năm 2000, Tòa kháng án Warsaw tuyên bố không đủ chứng cứ kết luận ông Walesa là “chỉ điểm”.

Ông Macierewicz hiện là Bộ trưởng Quốc phòng, thành viên PiS, chưa có lời bình luận nào về thông tin mới nhất do NRI thông báo.  

Piotr Naimski từng là lãnh đạo mật vụ Ba Lan hồi đầu thập niên 1990, luôn khẳng định ông Walesa là “chỉ điểm”.

Trong một cuốn sách xuất bản năm 2008 với sự hỗ trợ của NRI, các tác giả nói rằng ông Walesa cộng tác với mật vụ Ba Lan từ năm 1970 đến năm 1976 thì rút lui. Theo cuốn sách này, ông Walesa có tiếp xúc các đảng viên Cộng sản Ba Lan, nhưng điều này không cản ông bị bắt năm 1981 khi có lệnh giới nghiêm.

AP viết ông Walesa là “điệp viên” của mật vụ Ba Lan, và vài năm trước, ông Walesa thừa nhận rằng ông có ký một thỏa thuận để làm “người cung cấp thông tin” cho cơ quan an ninh, nhưng nói ông không hề cộng tác, không “chỉ điểm” ai và không bao giờ nhận tiền.

Sau này, ông rút lại lời thừa nhận. Năm 2011, vợ ông Walesa là bà Danuta, nói bà tin nguồn tiền chồng bà có thêm trong những năm 1970 là nhờ ông trúng số. Bà Danuta từng thay mặt cho ông Walesa nhận giải Nobel Hòa Bình năm 1983.

Ông Walesa là cái gai trong mắt chính phủ mới ở Ba Lan

Tướng Kiszczak qua đời ngày 5.11.2015. Bà quả phụ Maria Kiszczak được đề nghị bán tài liệu liên quan đến ông Walesa cho NRI với giá 90.000 zloty (tiền Ba Lan, tương đương 27.000 USD), theo người phát ngôn của NRI.

Bà quả phụ Kiszczak nói với các nhà báo bà không có ý định bán các tài liệu này, nhưng NRI đề nghị mua. Nhưng Viện công tố đã quyết tịch thu các tài liệu hôm 16.2, vì luật quy định các tài liệu lịch sử quan trọng phải giao nộp cho nhà nước quản lý. Không thể biết tướng Kiszczak đã giữ tài liệu này trong bao lâu và vì sao.

Tướng Kiszczak là người từng đàn áp Công đoàn Đoàn kết năm 1981, khi có luật giới nghiêm, và năm 1989, ông là Thủ tướng cuối cùng của Ba Lan. Những người chỉ trích nói ông giúp phe cánh chiếm đoạt tài sản nhà nước “hạ cánh an toàn” hồi thập niên 1990.

Theo báo The Guardian, chính quyền Ba Lan do đảng Luật và Công lý (PiS) cầm quyền từ tháng 11.2015 theo chủ nghĩa dân tộc, đã hứa trừng trị những người cộng tác với các cấp lãnh đạo Cộng sản Ba Lan.

Phó thủ tướng Mateusz Morawieski thuộc đảng cánh hữu này, nói cần có một “cuộc làm sạch”, như từng có ở Đức sau khi Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) sụp đổ. Dù những người cộng tác không bị truy tố hình sự, ông nói phải vạch mặt những người chưa bao giờ thừa nhận.

Đối với chính phủ PiS, ông Walesa là một cái gai trong mắt họ. Vài tuần trước khi đảng Luật và Công lý nắm quyền lực, ông kêu gọi bầu cử sớm để xóa bỏ điều ông gọi là “mối đe dọa cho nền dân chủ” do chính phủ “bày ra”. Năm 2016, ông còn đề nghị trưng cầu dân ý về những cáo buộc của NRI, nhưng sau đó ông rút lại ý kiến này.

Thủ lĩnh PiS Jaroslaw Kaczynski từng là một thành viên cấp cao trong Công đoàn Đoàn kết mà do ông Walesa lập năm 1980. Nhưng từ năm 1990, hai ông xung khắc với nhau, vì ngay sau khi trúng cử Tổng thống Ba Lan, ông Walesa loại bỏ Kaczynski cùng người em sinh đôi Lech Kaczynski (đã chết trong một tai nạn máy bay khi ở cương vị Tổng thống Ba Lan) khỏi chính phủ của ông Walesa. Từ đó, Kaczynski luôn khẳng định Walesa là “chỉ điểm” của Sluzba Bezpieczenstwa (cơ quan mật vụ Ba Lan).

Ông Walesa thời 1980

Ông Walesa tuyên bố sẽ tự bào chữa trước tòa án

Ngày 18.2, ông Walesa, 72 tuổi, đang ở Venezuela, tuyên bố sẽ tự bảo bào chữa trước tòa án, để chống lại thông tin ông từng là “chỉ điểm” của mật vụ Ba Lan. “Không thể có tài liệu nào về tôi, tôi sẽ chứng minh điều đó tại tòa”, ông nói.

Con trai ông là nghị sĩ Jaroslaw Walesa, nói với hãng thông tấn AP: “Tài liệu không có giá trị nào vì chúng tôi biết tất cả những tài liệu này, nhất là các thông tin về cha tôi đã bị làm giả hoặc bị lũng đoạn”.  

Nhà sử học Antoni Dudek cũng là thành viên NRI nói rằng ông tin các tài liệu kể trên là thực, nhưng không nên dùng chúng để bôi nhọ uy tín ông Walesa. Ông Dudek nói: “Các tài liệu ấy chỉ liên quan hoạt động của Walesa trong những năm 1970, chứ không phải trong những năm 1980, thời điểm mà toàn thế giới biết ông ấy là thủ lĩnh một cuộc lật đổ. Yếu tố Walesa có thể có một thời gian đáng xấu hổ trong những năm 1970 không khiến các hoạt động của ông ấy trong thập niên 1980 trở nên nhỏ bé”.

Ông Walesa từng đi lính, rồi là một thợ điện của ngành đóng tàu Ba Lan cho đến những năm 1970. Năm 1976, ông bị đuổi khỏi xí nghiệp, chuyển qua tổ chức các công đoàn.

Năm 1980, ông chỉ huy một cuộc đình công cho công nhân đóng tàu, đòi quyền lợi cho người lao động. Năm 1989, ông được công nhận là một biểu tưởng hướng tới tự do của Ba Lan và Đông Âu.   

Sau này, ông Walesa  trở thành Tổng thống Ba Lan dân cử đầu tiên, có nhiệm kỳ 5 năm (1990-1995). Nhưng trong thời gian đó, phong cách điều hành của ông bị cho là của độc tài, nên ông không thể tái trúng cử, thua ông Aleksander Kwasniewski, một cựu đảng viên Cộng sản Ba Lan. Ông Walesa chính thức rút khỏi chính trị, nhưng vẫn bình luận công khai về các sự kiện mới. Ông chỉ trích kịch liệt đảng Luật và Công lý PiS.

Vĩnh Thụy (theo AP, Guardian, New York Times)
Nguồn: Motthegioi.vn

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

Tin liên quan

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo