Thế giới

Người Phần lan đã tìm được phương thuốc chống tuyên truyền

Cập nhật lúc 16-03-2017 22:00:00 (GMT+1)
Ảnh freepub.cz

 

Phần lan có lẽ đã thành công trong việc chỉ ra được hướng đi mà là lời giải đáp cho câu hỏi, làm thế nào để một xã hội có thể chống đỡ được với tuyên truyền và mạo tin như một tổng thể. Xứ sở ở phương Bắc này đặt cọc vào hệ thống giáo dục và lối "phòng ngự tích cực" thay vì kiên trì phản bác lại các tin mạo - và họ đã bắt đầu thấy tác dụng. Tấm gương của người Phần lan có thể là nguồn cảm hứng cho đông Âu. Cách làm của họ phải chăng có thể chống chọi lại cả tuyên truyền của… nhà nước cộng sản?


Tháng Tư năm 2015, nước Nga phát hành kênh thông tin Sputnik không chỉ bằng tiếng Séc mà còn bằng cả tiếng Phần lan.

Vào thời điểm khi bài viết này đang được viết, kênh tiếng Séc ra thông báo nước Đức đang cạn kiệt đạn dược, người Mỹ đang phải xử lý vụ ảnh các nữ hải quân lõa thể, xe tăng T-90 của Nga là hiện thân của sức mạnh, và châu Âu đang bị chia rẽ, thì phiên bản tiếng Phần lan đã hơn một năm nay ngắc ngoải. Nó không được tiếp nhận, hầu như không có bạn đọc, và cách đây khoảng 1 năm, người Nga đã buộc phải đóng cửa.

Tờ tạp chí Chính sách Quốc tế (FP) trong tuần trước đã đăng một tài liệu rất dài nghiên cứu vấn đề, tại sao Phần lan lại chống chọi nổi bộ máy tuyên truyền và các tin mạo, tức là các tin hoàn toàn bịa đặt, hay đã bị bóp méo nhiều. Ngày nay, các tin này được sử dụng khá nhiều, một số người còn cho rằng nó bị lạm dụng.

Phần lan đã chọn một kỹ thuật hoàn toàn khác, ví dụ như so với các nước vùng Baltic hay Ucraina, là các nước vốn đặt cược vào việc cấm đoán, hay bắt phạt các kênh truyền hình của Nga, mà lại hóa ra phản tác dụng bởi bộ máy tuyên truyền lại càng được thể để nói về kiểm duyệt. Một số cách thức của họ rất đặc trưng cho Phần lan - không thể ngay lập tức mang đi áp dụng ở nơi khác.

Nói cách khác, người Phần lan đang được hưởng lợi từ hệ thống giáo dục rất có chất lượng của họ, từ kinh nghiệm hàng năm trời sống trong bóng một cường quốc phương đông hùng mạnh và từ bộ máy nhà nước hoạt động hiệu quả. Một cách gián tiếp, họ được nhờ bởi không phải là đối tượng chính mà người Nga quan tâm và lượng người Nga sống ở đây không đông.

"Chúng ta không được quên nói đến việc chúng ta đang phát triển tốt"

"Phản ứng tốt nhất không phải là giải thích sự việc, đưa ra các thông tin đúng mực, mà là khả năng có được cách tường thuật lành mạnh của mình và giữ được theo tường thuật đó" Foreign Policy dẫn lời của Jed Willard, một nhà phân tích chuyên ngành ngoại giao công chúng và thông tin chiến lược, người đã xác lập cho chính phủ Phần lan một chiến lược chống các thông tin sai lệch.

Hàng trăm chức trách nhà nước đã theo học kỹ thuật này - không phải là học lỏm, mà là theo học tại một căn cứ quân sự gần Helsinky. Vào năm 2015, Tổng thống Phần lan đã cảnh báo trước hiện tượng phát tán các thông tin sai lệch. Đơn giản là nước này không coi nhẹ vấn nạn này.

Vậy cách tường thuật lành mạnh kia là gì? Một khi đất nước càng ổn định và phát triển thì việc phát tán các thông tin sai lệch nhằm làm dân chúng mất lòng tin vào các cơ quan nhà nước sẽ ngày càng khó khăn hơn. Phần lan ổn định và phát triển, trong nhiều bảng xếp hạng đánh giá chất lượng cuộc sống, trong mức độ vững vàng trước tham nhũng và các tệ nạn tương tự, họ thường xuyên chiếm các hạng cao nhất.

Hệ thống giáo dục của Phần lan ít đè nặng vào việc thuộc bài và kiểm tra bài. Chấm điểm cũng là những gì hiếm khi xảy ra, bài tập về nhà hầu như không tồn tại, giữa giờ học có nhiều những lúc nghỉ, các giảng viên đại học được chọn từ những người tài giỏi nhất và hệ thống giáo dục quan tâm để họ không bị quá căng thẳng.

CH Séc đi theo hướng ngược lại

Thực tế tại cộng hòa Séc lại đi theo hướng ngược lại, trọng tâm của mọi hoạt động chống lại tuyên truyền lại gói gọn trong khuôn khổ vài dự án phi chính phủ, nhằm phản bác các luồng tin sai lệch (demagog.cz - mị dân, manipulatori.cz - thao túng, hay là faktus.cz - sự kiện). Đầu năm nay xuất hiện thêm Trung tâm chống khủng bố và các hiểm họa hybrid hoạt động trong sự điều phối của Bộ Nội vụ.

Nhưng tầm ảnh hưởng của nó là tối thiểu. Bộ Nội vụ chọn Twitter, một mạng xã hội không thực sự được nhiều người biết đến, làm kênh chính thức tại Cộng hòa Séc, tài khoản của Trung tâm này chỉ được 5700 người theo dõi. Một lý do nữa là những ai coi quyền lực và truyền thông nhà nước là một bộ phận của các âm mưu quốc tế thì sẽ khó để chính cái quyền lực hay truyền thông đó thuyết phục về bất cứ điều gì.

Điều cơ bản là chính trên mặt trận, nơi Phần lan có các hoạt động rất đa dạng, thì Cộng hòa Séc, về nguyên tắc, lại không có bất kỳ hoạt động nào. Ngành giáo dục bấy lâu nay vẫn bị phê phán, rằng đa số trường hợp vẫn ép học sinh "học gạo" và học các kiến thức bách khoa toàn thư, thay vì phát triển khả năng tư duy phản biện, cách lý giải các thông tin, hoặc các kiến thức truyền thông phổ cập.

Về tổng thể, tại Séc còn thiếu cả cái gọi là "cách tường thuật lành mạnh" mà các chính trị gia Phần lan sử dụng khá tích cực. Nghĩa là nhấn mạnh một thực tế rằng mặc dù đất nước vẫn có những điểm tiêu cực, nhưng nhìn chung về tổng thể, tình hình cả nước đều tiến triển tốt, tức là cố gắng mang thêm các chủ đề lành mạnh vào không gian công cộng.

Cách tiệm cận của người Séc cho đến nay phần lớn vẫn là lật lại các tin mạo và sai lệch, hơi giống chiến lược của một đội quân vốn bảo vệ rất tốt các thành quách vững chãi, được chu cấp dồi dào, nhưng không thò ra ngoài. Đội quân đó lâu chưa thua trận nào, tuy nhiên chẳng thể thắng.

Giải quyết triệt để các bóng ma trong quá khứ

Thêm nữa đội quân đó không vạch mặt được kẻ thù như nước Nga tự định nghĩa bản thân trong mối tương quan với NATO. Bà Ivana Smolenová, nhà phân tích của Viện nghiên cứu an ninh Praha nhận định rằng các chiến dịch mạo tin có lợi cho Nga luôn được đặt ở các vị trí rất thích hợp và phù hợp cả với điều kiện môi xung quanh.

"Trong nhiều trường hợp, người phát ngôn rõ ràng đã sử dụng các lời dối trá đến trắng trợn và các thuyết âm mưu, trong các trường hợp khác họ lại dùng các phê bình hầu như không phân biệt nổi với các phê bình đúng mức trước các vấn đề mang tính địa phương và trước các căng thẳng đặc thù về mặt xã hội, kinh tế và văn hóa" bà Smolenova đã viết trong bài viết cho Nhà báo - đài quan sát châu Âu (European journalist observatory).

Tìm ra những lời dối trá trắng trợn chẳng có gì là khó khăn. Ví dụ, cách đây không lâu bản tiếng Séc của Sputnik đã đưa tin về những người lính Ucraina dùng thuốc kích thích đến độ họ vẫn còn khả năng chiến đấu ngay cả sau khi đã bị bắn nát đầu. "Bạn giết hắn mà hắn vẫn đi tiếp" Sputnik dẫn lời một trong những người ly khai.

Giải quyết xong các vấn đề về tội phạm, tham nhũng, hệ thống quản lý nhà nước kém hiệu quả thì sau đó, mọi tuyên truyền nhằm làm các cơ quan nhà nước mất uy tín, sẽ trở thành những đích ngắm khó trúng.  

Theo bà Smolenova, mỗi nhà nước cần công khai trực diện với các vấn đề thuộc địa bàn của mình, đặc biệt là các vấn đề mang tính lịch sử. Ví dụ, trong bối cảnh trung Âu và đông Âu, bà Smolenova nhắc đến vụ thảm sát Volhynia hay là sự ủng hộ chủ nghĩa phát xít tại đông Âu. "Các căng thẳng chưa được giải quyết của lịch sử thường nằm yên hàng chục năm và bùng lên vào các phút yếu" bà nhận xét. Bà rút ra kết luận rằng chính Phần lan có thể là nguồn cảm hứng - trước hết là nhờ hệ thống giáo dục có chất lượng, nhờ trật tự luật pháp, môi trường kinh tế ổn định và một nhà nước có hiệu quả cao. "Dĩ nhiên không thể tổng quát hóa tất cả mọi điều và mỗi nước sẽ cần tìm ra con đường và cách giải quyết riêng của mình. Tuy nhiên yếu tố phát triển cao và sự phồn vinh làm cho công tác tuyên truyền của hệ thống truyền thông thân Nga khó khăn hơn, và làm giảm khả năng thao túng của họ," bà Smolenova kết luận.

Nguồn: idnes.cz

Người dịch: Thanh Mai- vietinfo.eu

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

Nội dung:
Kiểu gõ: Tắt Telex VNI VIQR Hướng dẫn

Tôi đã đọc và đồng ý với quy định của Vietinfo

Quy định bình luận
Vietinfo tạo điều kiện cho bạn đọc bày tỏ chính kiến, song không chịu trách nhiệm cho quan điểm bạn đọc nêu trong bình luận của bạn đọc. Quan điểm bạn đọc không nhất thiết đồng nhất với quan điểm của Vietinfo.eu. Khi bình luận tại đây, hãy:
- lịch sự, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau,
- bày tỏ quan điểm tập trung vào chủ đề bài viết,
- không dùng các từ ngữ thô tục, bậy bạ,
- không xâm phạm đến quyền riêng tư cá nhân hay một số cá nhân,
- không tỏ thái độ phân biệt trên bất cứ phương diện nào (dân tộc, màu da, giới tính, tuổi tác, nghề nghiệp…).
Mọi nội dung không phù hợp với các tôn chỉ trên có thể bị sửa hoặc xóa.
Cách gõ tiếng Việt
Dấu mũ Â, Ê, Ô – gõ 2 lần: AA, EE, OO
Dấu móc Ă, Ơ, Ư – thêm phím W: AW, OW, UW
Dấu huyền – thêm phím F
Dấu sắc – thêm phím S
Dấu hỏi – thêm phím R
Dấu ngã – thêm phím X
Dấu nặng – thêm phím J
Xóa dấu – thêm phím Z

Ví dụ:
Casch gox tieesng Vieejt.
Cách gõ tiếng Việt.

 

Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo