Thế giới

Từ Bắc Đới Hà tới thế 'cờ vây' của Mỹ trong thương chiến nóng với Trung Quốc

Cập nhật lúc 09-08-2019 17:38:06 (GMT+1)
Việc Trung Quốc bán tháo trái phiếu Mỹ có thể gây hậu quả ngược lại đối với nền kinh tế Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

 

Tuyên bố của Bắc Kinh cho thấy ông Tập lựa chọn đường lối đáp trả cứng rắn với Mỹ, bất chấp các hậu quả nặng nề đang và sắp xảy ra với nền kinh tế Trung Quốc.


Hôm 5/8, thị trường chứng khoán Mỹ tuột dốc nặng nề với cả ba chỉ số chính đều giảm khoảng 3%. Hai hôm sau, vàng nhảy vọt lên trên 1.500 USD/ounce, cao nhất từ 6 năm qua và đồng bitcoin dù đứng sau trong hậu trường tài chính cũng vượt mức 12.000 USD.

Chuyện gì đã xảy ra vậy?

Phản ứng trên được coi là do Trung Quốc quyết định trả đũa Mỹ bằng cách tuyên bố ngưng mua tất cả các nông sản Mỹ, thay vì mua thêm một số lớn như đã hứa hồi cuối tháng 6 như điều kiện để nối lại thương thuyết về thương mại đã bế tắc, và nhất là ngừng các chính sách can thiệp để cho đồng nhân dân tệ phá giá qua mức 7 tệ ăn 1 USD.

Con dao hai lưỡi với Trung Quốc

Sự mất giá của đồng tệ là do áp lực thị trường từ khá lâu nay, phản ánh sự rối loạn trong nền kinh tế và hệ thống tài chính Trung Quốc, chứ không phải do thao túng tiền tệ như số đông hiểu sai tình hình.

Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc lại nắm cơ hội coi đây là “vũ khí tiền tệ” trong tay mình để đáp ứng với áp thuế của Mỹ. Thực sự đó chính là con dao hai lưỡi mà Trung Quốc không thể sử dụng quá mức, đồng tệ xuống giá quá mức sẽ gây các dòng vốn tháo chạy và sự sụp đổ nhanh toàn bộ hệ thống kinh tế tài chính Trung Quốc.

Tiền Trung Quốc đã liên tục mất giá từ mức 6,3 tệ/USD trong suốt năm qua do khủng hoảng tiền tệ gây ra bởi cuộc thương chiến. Nhân chuyện Trung Quốc cường điệu nhận vơ tỷ giá tiền tệ là vũ khí đó, Bộ Tài chính Mỹ cũng chính thức tuyên bố luôn hôm 5/8 rằng Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ (currency manipulator) nhằm đối phó lại với việc Mỹ gia tăng áp thuế lên hàng nhập Trung Quốc.

Các quan sát viên cũng coi đây là câu trả lời chính thức của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sau mấy ngày hội ý ở khu nghỉ mát mùa hè nổi tiếng Bắc Đới Hà. Cuộc họp với các lãnh đạo Trung Quốc kỳ cựu và đương nhiệm này nhằm góp ý giải quyết thương chiến ra sao, thêm vụ biểu tình Hong Kong đang chuyển hướng mạnh mẽ và gây ảnh hưởng chính trị rất nặng cho Trung Quốc, cũng như vụ Đài Loan muốn tỏ ra độc lập hơn...

Tuyên bố của Trung Quốc cho thấy ông Tập đã chọn lựa đường lối đáp trả cứng rắn với Mỹ, bất chấp các hậu quả nặng nề đang và sắp xảy ra với nền kinh tế Trung Quốc.

Tăng trưởng GDP chỉ còn 6,2% trong sáu tháng đầu năm 2019 và có thể giảm thêm 0,5% để xuống dưới mức 6% trong sáu tháng cuối năm.

Kết quả là nạn thất nghiệp thành thị đang xảy ra nghiêm trọng, cùng lúc do các hãng chạy khỏi Trung Quốc, lạm phát lương thực gia tăng và dân chúng đổ về nông thôn.

Gây hiệu ứng rối loạn chính trị tối đa cho Trung Quốc

Khi đồng tệ xuống dưới mức gây mất tín nhiệm như trên, khủng hoảng sẽ xảy ra với các dòng vốn tháo chạy, khi các hãng ngoại quốc và Trung Quốc gia tăng việc di dời sang các nước khác, dân cư chuyển tiền sang mua vàng và ngoại tệ mạnh như tiền yên. Thêm vào đó, khủng hoảng nợ công (vốn đã lên tới 300% GDP) và nợ ngân hàng cũng đang đè nặng áp lực.

Áp lực chính trị nội bộ như vậy không phải là dễ dàng, dù chưa có tin tức về cuộc tranh luận ở Bắc Đới Hà đã có kết quả ra sao.

 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc gặp tại Osaka, Nhật Bản, bên lề hội nghị thượng đỉnh G20 vào tháng 6. Ảnh: Reuters.

Tuy vậy, biện pháp trả đũa tuyên bố sau cuộc họp nội bộ Trung Quốc cho thấy rõ hơn là các điều đình để giải quyết thương chiến lại một lần nữa thất bại, sau khi hai bộ trưởng tài chính và thương mại Mỹ đã lần chót có mặt ở Thượng Hải để tiếp nối vòng điều đình trong hai ngày 31/7 và 1/8.

Chuyện đánh thuế 10% thêm lên 300 tỷ hàng Trung Quốc, sau thuế 25% trên 250 tỷ hàng ban đầu, là theo lộ trình Mỹ định sẵn bởi Tổng thống Trump, tuyên bố ngay lúc lãnh đạo Trung Quốc họp ở Bắc Đới Hà nhằm gây hiệu ứng rối loạn chính trị tối đa cho Trung Quốc, trong thế “cờ vây” Mỹ đã vạch ra.

Hiện còn lại 2 bước được chờ đợi, bao gồm tăng thuế lên 25% trên 300 tỷ hàng mới áp đặt; và vòng vây công nghệ siết thêm tối đa với Huawei và các hãng Trung Quốc khác.

Ngoài ra, với việc liệt Trung Quốc vào danh sách thao túng tiền tệ, Mỹ cũng có thêm lý do chính trị hợp lý cho việc i) áp thêm thuế nếu muốn; ii) cấm doanh nghiệp Trung Quốc tham gia chương trình mua sắm chính phủ; iii) kiện Trung Quốc tại Tổ chức Thương mại Thế giới; và iv) vận động các quốc gia khác áp dụng các chế tài thương mại.

Theo một số quan sát viên quốc tế theo sát tình hình, thương chiến Mỹ - Trung không chỉ đơn thuần mang ý nghĩa kinh tế, mà phản ánh càng ngày càng rõ hơn lập trường của Mỹ muốn cùng với khối Tây Âu chống lại tham vọng bành trướng của Trung Quốc.

Vì vậy, các điều kiện của Mỹ ngoài việc đơn giản đòi Trung Quốc mua hàng nhiều hơn, còn nhắm đến việc bảo vệ sở hữu trí tuệ, việc bàn giao công nghệ của các hãng Mỹ muốn đầu tư ở Trung Quốc, và nhất là ngăn chặn gián điệp công nghệ và an ninh quốc phòng qua việc giới hạn hoạt động của Huawei.

Khác với ý nghĩ của một số đông quan sát viên chính trị, Tổng thống Trump cần duy trì căng thẳng kinh tế và chính trị với ông Tập để thu hút sự ủng hộ của cử tri Mỹ trước bầu cử, Mỹ thực tế cần người lãnh đạo mạnh để đối phó với Trung Quốc, nhất là khi cả hai đảng đều ủng hộ chuyện đó.

TS. Phạm Đỗ Chí - Cố vấn Kinh tế và Thương mại cấp cao của VCI Legal, công ty luật có trụ sở tại TP HCM và Hà Nội chuyên hành nghề trong lĩnh vực thương mại và đầu tư quốc tế.

Nếu giải quyết xong thương chiến, mọi chuyện êm hết thì nội bộ chính trị Mỹ lại lưu ý chuyện riêng tư của ông Trump. Chủ tịch Tập Cận Bình và lãnh đạo Trung Quốc đã không đọc được điều này từ hiện tình chính trị Mỹ, mà chỉ muốn trì hoãn nhượng bộ điều đình cho đến sau bầu cử Mỹ tháng 11/2020 trong hy vọng đảng Dân chủ sẽ thắng cử.

Ngoài ra, với áp lực thương chiến tiếp tục gay go, gây khó khăn cho kinh tế toàn cầu, ông Trump có thể gây áp lực lên Cục Dự trữ Liên bang (Fed) để tiếp tục giảm lãi suất có lợi hơn cho kinh tế Mỹ đến ngày bầu cử.

Áp lực của thương chiến lên lạm phát Mỹ thấy rõ là không đáng kể từ hơn một năm nay, và Fed không thể dựa vào lạm phát gia tăng mà ngưng việc giảm lãi suất ở Mỹ đã bắt đầu từ tuần trước (lần đầu sau 10 năm).

* Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

TS. Phạm Đỗ Chí và Cố vấn cấp cao của VCI Legal
Nguồn: news.zing.vn

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

Tin liên quan

 

Booking.com
Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo