Tin tức

Kinh tế Trung Quốc hạ cánh cứng: Nga lo, Mỹ mâu thuẫn

Cập nhật lúc 23-05-2016 10:18:36 (GMT+1)
Nga lo nếu kinh tế Trung Quốc xảy ra kịch bản xấu

 

Trong bao vây, cấm vận, Trung Quốc là cánh cửa đang mở ra với Nga, nếu lại bị đóng lại thì rất khó khăn cho ngân sách và kinh tế Moscow.


PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Trưởng Bộ môn Quản trị Tài chính Quốc tế, khoa Tài chính Quốc tế (Học viện Tài chính) bày tỏ quan điểm trước nỗi lo ngại của giới chức Nga đối với nền kinh tế Trung Quốc.

PV: - Giới chức Nga vừa bày tỏ nỗi lo ngại rằng bất kỳ vấn đề nào xảy ra ở nền kinh tế Trung Quốc cũng sẽ ảnh hưởng đến Nga, thậm chí Nga sẽ là một trong những nạn nhân đầu tiên nếu kinh tế Trung Quốc hạ cánh cứng. Theo tính  toán của  Phó thống đốc Ngân hàng trung ương Nga, nếu nền kinh tế Trung Quốc suy giảm 1%, tăng trưởng GDP của Nga cũng sẽ giảm đi 0,5%.

Theo ông vì sao Nga lại lo lắng về sức khỏe kinh tế Trung Quốc như vậy? Nền kinh tế Nga vốn đã chịu tổn thương bởi giá dầu sụt giảm mạnh và các lệnh cấm vận từ phương Tây, nếu chịu thêm cú sốc từ kinh tế Trung Quốc, ông hình dung kinh tế của Nga sẽ ra sao? Điều gì sẽ giúp nền kinh tế Nga giảm thiểu tác động xấu này?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: - Đối với Nga, Trung Quốc hiện là bạn hàng chiến lược, cung cấp cho Moscow nguồn vốn đầu tư rất quan trọng để phát triển kinh tế thời gian qua. Đây là điều các nhà lãnh đạo Nga lo lắng nhiều nhất vì khi Nga bị bao vây cấm vận, nhiều nhà đầu tư nước ngoài đã rút vốn khỏi nước Nga, thậm chí có thời gian khoảng 100 tỷ USD đã chạy khỏi nước này. Không có nguồn vốn để đầu tư phát triển, kinh tế của bất kỳ quốc gia nào cũng khó tăng trưởng được.

Về khoa học công nghệ (KHCN), hiện nay KHCN Trung Quốc chưa là gì so với thế giới, đặc biệt là công nghệ cao, đòi hỏi độ chính xác lớn, nhưng đối với hàng công nghệ thông thường, phổ dụng, hàng tiêu dùng, Trung Quốc đã đáp ứng được nhu cầu về tăng trưởng và phát triển sản xuất của nền kinh tế Nga.

Một điều khiến Nga lo lắng nếu kinh tế Trung Quốc xảy ra kịch bản xấu, đó là quan hệ thương mại giữa hai bên bên. Từ khi Tổng thống Nga Putin và lãnh đạo Trung Quốc xây dựng quan hệ chiến lược, thương mại Nga-Trung thành quan hệ lớn, đáp ứng nhiều nhu cầu của hai bên. Nga cung cấp cho Trung Quốc nguyên vật liệu và năng lượng đáp ứng nhu cầu phát triển nóng của kinh tế Trung Quốc và đây cũng nguồn thu lớn cho Nga. Trong điều kiện Nga và một số nước châu Âu có động thái gây khó dễ đối với dầu mỏ của Nga, Trung Quốc sẵn sàng hút lượng dầu từ Nga càng nhiều càng tốt, và Bắc Kinh có thể được coi là sự thay thế và thích hợp với thời điểm hiện đại.

Trong quan hệ chính trị, Nga và Trung Quốc có nhiều điểm hiểu nhau hơn và nỗ lực cộng tác với nhau.

Đối với kinh tế Trung Quốc, trong thời gian Nga bị bao vây cấm vận, Trung Quốc là nước đáp ứng nhiều mặt hàng tiêu dùng, sản phẩm hàng hóa thay thế cho sản phẩm nhập từ EU và cũng là nơi tiêu thụ hàng hóa của Nga. Thế nên quan hệ hai chiều giữa Nga-Trung Quốc tương đối khăng khít và bền chặt.

Nếu Trung Quốc hạ cánh cứng, nhu cầu đầu vào của họ sẽ giảm, kể cả nhu cầu về nguyên nhiên vật liệu, khoa học công nghệ của Nga cũng sẽ chững lại, ảnh hưởng nguồn thu ngân sách Nga.

Khi kịch bản xấu này xảy ra, lập tức khủng hoảng có thể tác động đến giá cả và thâm nhập vào thị trường Nga. Như vậy, nó không chỉ khiến hàng hóa khan hiếm, giao thương khó khăn mà vấn đề tiền tệ và các vấn đề khác trong quan hệ hai bên sẽ trở nên căng thẳng, phức tạp.

Vì thế Nga lo lắng là đương nhiên, vì Trung Quốc là cánh cửa đang mở ra để Nga tận dụng khắc phục khó khăn trong bao vây cấm vận, nếu lại bị đóng lại nó tác động lớn đến ngân sách và kinh tế Nga.

Dĩ nhiên, vấn đề hạ cánh cứng của kinh tế Trung Quốc có một xác suất không nhỏ nhưng cũng không hề dễ dàng.  Trong điều kiện Nga bị bao vây, họ phải tính phương án xấu nhất để có thể tồn tại, phát triển, tránh được các cuộc khủng hoảng cả về kinh tế và chính trị xã hội.

Để giảm thiểu tác động của kịch bản xấu nói trên, điều quan trọng nhất đối với Nga là trở thành một nền kinh tế độc lập, tự chủ. Độc lập ở đây không phải là đóng cửa với thế giới mà có khả năng tự đứng vững được, có những mặt hàng rất mạnh để xuất khẩu ra thế giới, khiến thế giới cần họ và thấy rằng phải có họ. 

Những quốc gia như Nga, Trung Quốc đang là cường quốc về kinh tế, chính trị, quân sự, có dân số đông và họ muốn trở thành một cực của thế giới. Muốn thế phải có một nền kinh tế độc lập, tự đứng vững trên đôi chân của mình, đó là sản xuất nông nghiệp, sản xuất công nghiệp , hàng tiêu dùng và các mặt hàng xuất khẩu, KHCN phải vững vàng để từ đó có thể tồn tại được. Và trên hết, KHCN phục vụ sản xuất phải ở tầm cao của thế giới, tạo ra năng suất lao động lớn cho toàn thể nền kinh tế. Chỉ có năng suất lao động cao, sản phẩm tạo ra mới nhiều, có độ dôi dư lớn, để từ đó phục vụ cho chi tiêu an ninh, quốc phòng và quan hệ ngoại giao, chính trị, như ngày xưa người ta vẫn nói: Mạnh vì gạo, bạo vì tiền.

Nếu không nâng cao được năng suất lao động, không có có sự dôi dư nhiều từ quá trình sáng tạo, sản xuất thì không thể khiến các quốc gia khác phải quan tâm, ủng hộ và đi theo. Nga phải tự đứng vững trên đôi chân của mình, trước hết là an ninh năng lượng, an ninh lương thực thực phẩm và các lĩnh vực khác phải được đảm bảo để quốc gia có thể tự mình tồn tại trong mọi tình huống, lúc đó mới trở thành một cực của thế giới được.

PV: - Có thể thấy nhiều động thái chứng tỏ mong muốn gỡ bỏ lệnh cấm vận giữa EU và Nga. Thưa ông, nguy cơ từ nền kinh tế Trung Quốc liệu có tạo động lực cho hai phía ngồi lại với nhau, để giảm thiểu tác hại tối đa cho nhau hay không? Xin ông phân tích cụ thể.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: - Kinh tế Trung Quốc đang có tác động lớn đến kinh tế EU ở chỗ: Bắc Kinh xuất khẩu một lượng lớn hàng hóa, lao động và vốn vào EU. Cả hai bên đều cần nhau, đồng thời vừa có động thái đấu tranh với nhau. Trên phương diện đó, các lãnh đạo EU không mong kinh tế Trung Quốc hạ cánh cứng vì nó sẽ ảnh hưởng đến đầu tư, vốn liếng cũng như các vấn đề khác của nền kinh tế thế giới nói chung và EU thì chưa hề khỏe để có thể tự chủ được khi họ vừa thoát khỏi cơn suy thoái.

Mặt khác, EU cũng muốn ghìm chân Trung Quốc để nước này không xuất khẩu hàng hóa giá rẻ, không tranh chấp thu hút nguồn lao động có kỹ năng cao cũng như công nghệ cao của thế giới về phía Trung Quốc. Nếu Trung Quốc càng mạnh lên thì cuộc đấu tranh càng khó.

Nhưng nói về quan hệ giữa Nga với EU và việc EU bỏ cấm vận với Nga thì còn nhiều vấn đề phải bàn vì EU không phải là một chủ thể chính trị độc lập. Trong  đường hướng kinh tế của EU từ những năm 1940, hần như khối này bị tác động và đi theo các đường hướng chính sách của Mỹ. Cho đến bây giờ EU cũng không thể thoát được cái bóng đó dù có thể các nhà lãnh đạo cũng như nhiều quốc gia mong muốn bỏ cấm vận với Nga từ lâu, nhưng nếu điều đó không được Mỹ chấp nhận thì sẽ rất khó khăn.

Cho nên có thể có các cách thức làm mềm hóa đi các lệnh cấm vận của EU với Nga, còn để bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận trong một sớm một chiều thì e là chưa thể.

 Còn đối với Mỹ, từ lâu họ đã không muốn và sợ nước Nga mạnh lên. Một quốc gia bao giờ cũng xác định một kẻ thù hay một đối tượng để từ đó đề ra các chính sách của mình, Mỹ coi Nga như một chủ thể có thể gây nguy hại nhất đến an ninh nên chuyện gỡ bỏ lệnh cấm vận cho Nga về lâu dài là bài toán không đơn giản.

PV: - Bản thân nền kinh tế Trung Quốc hiện giờ ra sao khi nước này đang chuyển đổi mô hình kinh tế và hệ quả của bong bóng bất động sản vẫn chưa thể giải quyết? Kịch bản kinh tế Trung Quốc hạ cánh cứng có thể xảy ra hay không và vì sao?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: - Suốt mấy chục năm Trung Quốc đã tăng trưởng nóng và sự cân đối giữa các yếu tố đầu ra, đầu vào khó có thể tồn tại một cách bền vững. Vì thế, nhiều nhà kinh tế từ năm 1978, khi Trung Quốc cải cách đến nay, đã dự đoán Trung Quốc sẽ có những khủng hoảng nghiêm trọng và nó sẽ kéo chậm nền kinh tế Trung Quốc lại.

Thế nhưng, suốt từ năm 1978 đến nay, kinh tế Trung Quốc vẫn phăm phăm tiến về phía trước với tốc độ 9-10%/năm. Điều đó cho thấy, năng lực quản lý và xử lý khủng hoảng của lãnh đạo Trung Quốc khá tốt, họ làm cho sự mất cân đối được xóa bỏ, hoặc tạo ra những cân bằng mới và các chuyên gia kinh tế thế giới thậm chí còn nhìn thấy hết.

Một điều cần lưu ý là kỷ luật nghiêm minh, khả năng tập trung nguồn lực tài chính của nhà nước Trung Quốc cực kỳ lớn. Họ có thể tập trung toàn bộ nguồn lực tài chính vào nhiệm vụ xử lý một vấn đề một cách toàn diện và vai trò của Nhà nước Trung Quốc rất mạnh mẽ và quan trọng đối với các hoạt động của nền kinh tế. Đây cũng chính là yếu tố khiến các nước trên thế giới vẫn vin vào đó để không trao cơ chế kinh tế thị trường cho Trung Quốc.

Nhưng nó cũng là mặt mạnh của kinh tế Trung Quốc và trong thời gian qua, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã có động thái thay đổi cơ cấu kinh tế để kinh tế nước này đạt được hiệu quả cao hơn với tốc độ tăng trưởng chậm lại nhưng ổn định, bền vững về lâu dài.

Để tạo nên được sự thay đổi cơ cấu bền vững đó còn có rất nhiều vấn đề chưa thể ăn khớp với nhau và có thể tạo ra những cuộc khủng hoảng nho nhỏ hoặc những trì trệ, kinh tế Trung Quốc hiện nay còn nhiều bất ổn nhưng rõ ràng cách xử lý của Trung Quốc là chưa có tiền lệ và họ có thể xử lý một cách tương đối ổn thỏa. Ngay như thị trường chứng khoán, chính phủ Trung Quốc can thiệp vào đó, họ phải mất rất nhiều tiền và công sức, gây nên nhiều tranh cãi về sự can thiệp của nhà nước vào thị trường bằng mệnh lệnh hành chính nhưng nền chứng khoán Trung Quốc đến nay cơ bản đã đi vào ổn định và vẫn phát triển.

Với những nền móng đã có và những thứ đang có, trong 1-2 năm tới, kinh tế Trung Quốc chỉ có thể xảy ra những cuộc khủng hoảng nho nhỏ chứ không thể xảy ra cuộc hạ cánh cứng của toàn bộ nền kinh tế như nhiều nhà kinh tế dự đoán. Nhất là khi Trung Quốc có lượng dự trữ tài chính dồi dài, có khả năng tập trung nguồn lực tài chính và tập trung xử lý khủng hoảng ở từng lĩnh vực mất cân đối trong nền kinh tế.

PV: - Về phía Mỹ, trước các nguy cơ từ kinh tế Trung Quốc, họ sẽ chịu tác động ra sao? Điều này đã được họ lường trước và chuẩn bị ứng phó hay chưa?

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh: - Với Mỹ, họ đã nhìn thấy vấn đề của kinh tế Trung Quốc và cũng có nhiều kịch bản, kể cả kịch bản xấu nhất là Trung Quốc hạ cánh cứng thì sẽ tác động thế nào đến thị trường Mỹ.

Trung Quốc đã xuất khẩu rất nhiều hàng hóa giá rẻ trên thị trường Mỹ, đáp ứng nhu cầu chi tiêu lớn của người tiêu dùng Mỹ. Đây là một trong những vấn đề nhiều nhà kinh tế đánh giá rằng nó đang làm giàu cho nước Mỹ chứ không hẳn xấu, dĩ nhiên về mặt chất lượng còn nhiều vấn đề. Nhưng nếu nhìn nhận ở góc độ tạo công ăn việc làm, Trung Quốc càng bán được nhiều hàng, càng thâm nhập sâu vào thị trường thì nà người Mỹ càng mất nhiều việc làm nên Mỹ có nhiều phản ứng với hàng hóa Trung Quốc.

Người Mỹ cũng cho rằng, lao động giá rẻ và sự phát triển của Trung Quốc làm cho Mỹ thiệt đơn thiệt kép, đặc biệt là làm mất đi lượng vốn đầu tư lớn của Mỹ.

Bản thân các nhà kinh tế Mỹ đang tự mâu thuẫn nhưng nếu kinh tế Trung Quốc khủng hoảng thì kinh tế Mỹ cũng gặp nhiều vấn đề. Trước hết vì Trung Quốc đang nắm giữ lượng trái phiếu chính phủ cực lớn của Mỹ, nếu trong tình trạng khẩn cấp họ phải tung các trái phiếu ra thu hồi tiền về thì nó sẽ ảnh hưởng lớn đến ngân sách Mỹ và sức mạnh đồng USD, đầu tư và các vấn đề khác của Mỹ trong tương lai gần. Hàng hóa Trung Quốc nhập vào Mỹ cũng sẽ thay đổi, ảnh hưởng đến vấn đề tiêu dùng và các vấn đề khác.

Đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ thời gian qua rất lớn dù phân khúc đầu tư của họ tương đối  khác biệt với nhà đầu tư Mỹ khi tập trung vào cơ sở hạ tầng. Nếu kinh tế Trung Quốc có biến cố lớn, các dự án có thể bị đình trệ, thậm chí ảnh hưởng đến tăng trưởng của Mỹ trước mắt và lâu dài. Vì thế Mỹ không muốn Trung Quốc mạnh lên nhưng ở góc độ khác cũng không muốn nó yếu đi.

Nguồn: Thành Luân/ Baodatviet.vn

Ảnh trong bài: Nếu không ghi thêm, tất cả các ảnh trong bài này chỉ mang tính minh họa và có bản quyền như nguồn tin gốc đã đưa.

 

Tiêu điểm

Thảo luận

Quảng cáo